Spedycja morska czy lotnicza: jak dopasować rodzaj transportu do ładunku?

Według analiz branżowych (Eurostat, IATA) transport morski pokrywa ok. 80-90% globalnego handlu oraz 67,4% europejskiego (UE). Na drugim miejscu znajduje się przewóz drogowy, podczas gdy lotniczy to zaledwie 0,2%. Jednak ten ostatni przewozi ok. 33% światowego handlu pod względem wartości. Który z nich jest lepszy i który wybrać? Zależy to m.in. od specyfiki ładunku. Bliższe zapoznanie się z charakterystyką poszczególnych rodzajów transportu ładunków pozwala porównać ich opłacalność i dobrać najlepszą opcję do rodzaju załadunku.

Rodzaje transportu

W globalnych łańcuchach dostaw nie zawsze główną przyczyną wyboru środka transportu są niskie koszty całkowite. Istotną rolę odgrywają także długi czas przewozu od miejsca nadania do miejsca odbioru, niedostępność danej infrastruktury frachtowej czy też charakterystyka przedmiotu podlegającego przewozowi.

Transport morski

Transport morski (wodny) to transport konwencjonalny wykorzystywany od tysiącleci i ściśle związany z przewożeniem m.in. produktów rolnych. Ponieważ statki mogą zabrać dziesiątki tysięcy ton ładunku o dużej objętości, korzysta się też z niego do transportu maszyn, samochodów, metali. Tak duża ładowność z jednej strony oznacza relatywnie niski koszt jednostkowy, ale z drugiej ogromną „czasochłonność” – rejsy mogą trwać tygodnie! Transport wodny śródlądowy z kolei dotyczy tylko transportu krajowego na rzekach i kanałach, co odciąża drogi lądowe na terenie kraju.

Transport lotniczy

Transport lotniczy stosuje się, gdy towar przewożony musi zostać dostarczony jak najszybciej (np. produkty spożywcze o krótkiej przydatności czy części zamienne do pilnych napraw). Ponieważ cechuje się wysokimi kosztami oraz małą ładownością, przewozi się tą metodą też stosunkowo drogie rzeczy o małej objętości. Jednak niejednokrotnie potrzeba dostaw do trudno dostępnych miejsc wymusza konieczność korzystania z różnych gałęzi transportu lotniczego – czasem można wykorzystać do tego transport pasażerski, czasem transport zbiorowy, a czasem również samoloty wojskowe.

Masz pytanie? Skontaktuj się! +48 58 627 48 53

wyślij zapytanie

Transport drogowy

Transport drogowy przyciąga przede wszystkim możliwością dostawy bezpośrednio do miejsca docelowego, szczególnie w przewozach krajowych i krótkodystansowych. Można go podzielić na transport całopojazdowy (pełen ładunek dla jednego odbiorcy) i fracht zbiorowy (np. drobnicowy). Niestety, rosnące ceny paliwa i coraz większe ograniczenia zrównoważonego rozwoju (opłaty środowiskowe) sprawiają, że bezpośredni transport międzynarodowy z wykorzystaniem samochodów ciężarowych traci na rzecz innych metod dostawy.

Transport kolejowy

Wielką zaletą transportu kolejowego jest ogromna zdolność przewozowa przy niskich kosztach i znacznym bezpieczeństwie. Jednak transport towarowy tego typu może odbywać się tylko w obrębie infrastruktury kolejowej, co niewątpliwie mocno ogranicza jego dostępność. Z tego właśnie powodu w Polsce przewozy kolejowe na terenie rodzimego państwa tracą udział na rzecz transportu samochodowego (aż 86,8% ładunków w 2022 r. przewieziono ciężarówkami, przy zaledwie 10,4% koleją). Korzystają z niego głównie fabryki lub huty chcące przewieźć duży wolumen półproduktów do portu bądź huba (tzw. transport bezpośredni).

Transport multimodalny

Transport intermodalny, transport multimodalny lub transport wielogałęziowy umożliwia fizyczne przemieszczenie ładunków na duże odległości za pomocą co najmniej dwóch różnych środków spedycyjnych w jednym procesie, bez potrzeby przeładunku samego towaru. Cały proces wymaga starannego planowania, ale zwykle skraca czas dostawy i obniża całkowite koszty przewozu. Bardzo ważne są wówczas odpowiednio zastosowane jednostki ładunkowe (czyli „opakowanie” ładunku, które musi pasować zarówno do samolotu, jak i ciężarówki), szczególnie w przypadku transportu łamanego lub zbiorowego.

Kompendium wiedzy z branży transportowej

Prowadząc działalność, warto zapoznać się z kompendium wiedzy o transporcie towarów, aby uniknąć problemów i wybrać transport najbardziej opłacalny i adekwatny do danego zadania. Mimo że najwięcej mówi się o transporcie morskim i lotniczym, to istnieje jeszcze drogowy, kolejowy i multimodalny. Przedsiębiorcy muszą uwzględnić charakterystykę rodzaju ładunku przy wyborze optymalnego rozwiązania. Na przykład ciężkie maszyny czy substancje chemiczne przewozi się zwykle drogą morską lub kolejową, natomiast delikatne, wymagające zachowania wysokich norm bezpieczeństwa czy szybko psujące się produkty – drogą lotniczą.

Ważne przy tym jest też zrozumienie, że w koszt transportu wchodzi cały proces spedycyjny: od załadunku i przewozu przez usługi organów celnych po dostarczenia przesyłki do odbiorcy. Zależności między kosztami, czasem i bezpieczeństwem determinują efektywność usługi – dlatego przy każdym planowaniu uwzględnia się indywidualne potrzeby i ograniczenia.

Źródła:
1. IATA – Value of Air Cargo
2. Pfc24 – Podział modalny transportu w UE. Dominacja morza i wzrost drogowego, stagnacja kolejowego.
3. Cco-rail – Transport intermodalny z udziałem kolei. Symbioza ekonomii z ekologią
4. Allcom – Jak się zmienił transport morski na świecie w 2025 roku